{"id":15855,"date":"2025-08-10T19:10:32","date_gmt":"2025-08-10T19:10:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/?page_id=15855"},"modified":"2025-08-25T07:59:48","modified_gmt":"2025-08-25T07:59:48","slug":"santiniketan","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/santiniketan\/","title":{"rendered":"Santiniketan"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"15855\" class=\"elementor elementor-15855\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c5016d7 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"c5016d7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fe0a260 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"fe0a260\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"141\" src=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/logofinal_.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-3423\" alt=\"Centenary commemorative emblem of Visva-Bharati, celebrating 100 years of academic excellence and cultural heritage (1921\u20132021), marking its journey as a Central University and Institution of National Importance.\" srcset=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/logofinal_.png 825w, https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/logofinal_-300x53.png 300w, https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/logofinal_-768x135.png 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-92bec4a e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"92bec4a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d65a2c1 elementor-nav-menu--dropdown-none vertical-menu elementor-nav-menu__align-center elementor-widget__width-inherit elementor-widget elementor-widget-nav-menu\" data-id=\"d65a2c1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;submenu_icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;&lt;svg aria-hidden=\\&quot;true\\&quot; class=\\&quot;fa-svg-chevron-down e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 448 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;},&quot;toggle_icon_hover_animation&quot;:&quot;shrink&quot;,&quot;layout&quot;:&quot;horizontal&quot;}\" data-widget_type=\"nav-menu.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t<nav aria-label=\"Menu\" class=\"elementor-nav-menu--main elementor-nav-menu__container elementor-nav-menu--layout-horizontal e--pointer-underline e--animation-slide\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-1-d65a2c1\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-13\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/\" class=\"elementor-item\">Home<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-14\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">About<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/mission_vision\/\" class=\"elementor-sub-item\">Mission &#038; Vision<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-31\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visva_bharati\/\" class=\"elementor-sub-item\">Visva Bharati<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-39\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/act_and_statues\/\" class=\"elementor-sub-item\">Acts and Statutes<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-32\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Tagore -The Founder<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-40\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/nobel_award\/\" class=\"elementor-sub-item\">Nobel Award<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-41\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/educational_ideas\/\" class=\"elementor-sub-item\">Educational Ideas<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-42\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/tagore_music\/\" class=\"elementor-sub-item\">Tagore&#8217;s Music<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/tagore_paintings\/\" class=\"elementor-sub-item\">Tagore&#8217;s Paintings<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-44\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/writings\/\" class=\"elementor-sub-item\">Writings<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-33\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/history_land_page\/\" class=\"elementor-sub-item\">History<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/greatpersonalities\/\" class=\"elementor-sub-item\">Great Personalities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-36\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sriniketan\/\" class=\"elementor-sub-item\">Sriniketan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-37\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/santiniketan\/\" class=\"elementor-sub-item\">Santiniketan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18824\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/campus_map\/\" class=\"elementor-sub-item\">Campus Map<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-46\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Academics<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1108\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Institutes<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-45\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/bhasha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Bhasha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-47\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vidya-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Vidya Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-48\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Siksha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-49\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sangit-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Sangit Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-50\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/kala-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Kala Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-51\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vinaya-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Vinaya Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-54\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/psv\" class=\"elementor-sub-item\">Palli Samgathana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-57\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/psb\/\" class=\"elementor-sub-item\">Palli-Siksha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-58\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/patha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Patha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-59\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-satra\/\" class=\"elementor-sub-item\">Siksha-Satra<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-60\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/granthana-vibhaga\/\" class=\"elementor-sub-item\">Granthana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1111\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Centers<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1126\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/centreforbuddhiststudies\/\" class=\"elementor-sub-item\">Centre for Buddhist Studies<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1128\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/cfel\/\" class=\"elementor-sub-item\">Centre For Endangered Languages (CFEL)<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1135\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/akdasguptacentre\/\" class=\"elementor-sub-item\">A K D Centre for P&#038;D<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1142\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/indiragandhicentre\/\" class=\"elementor-sub-item\">Indira Gandhi Centre<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1144\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/computer-centre\/\" class=\"elementor-sub-item\">Computer Centre<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1152\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/centreformathematicseducation\/\" class=\"elementor-sub-item\">C. M. E.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1154\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-charcha\/\" class=\"elementor-sub-item\">Siksha-Charcha<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1157\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/agro-economic-research-centre\/\" class=\"elementor-sub-item\">A. E. R. C.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1168\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rkvk\/\" class=\"elementor-sub-item\">R. K. V. K.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-8365\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/bangladesh-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\">Bangladesh Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-36597\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/director-psns\/\" class=\"elementor-sub-item\">Director, PSNS<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1117\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/projects\/\" class=\"elementor-sub-item\">Projects<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1119\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/ordinances\/\" class=\"elementor-sub-item\">Ordinances<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1121\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic_calendar\/\" class=\"elementor-sub-item\">Academic Calendar<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-32885\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-collaborations\/\" class=\"elementor-sub-item\">Academic Collaborations<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-32886\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research-and-development-cell\/\" class=\"elementor-sub-item\">Research and Development Cell<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1001\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Admission<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1036\"><a href=\"https:\/\/vbadmission.in\/\" class=\"elementor-sub-item\">Admissions<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1038\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internationalstudents-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">International Students<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-62\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Examination<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35774\"><a href=\"http:\/\/vbu.ucanapply.com\/\" class=\"elementor-sub-item\">VB U Can Apply<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35775\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.edu.in\/index.php\/site\/login\" class=\"elementor-sub-item\">Samarth Portal<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-63\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Administration<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-65\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visitor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Visitor (Paridarshaka)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-66\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/chancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Chancellor (Acharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-68\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rector\/\" class=\"elementor-sub-item\">Rector (Pradhana)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-69\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vicechancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Vice Chancellor (Upacharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-70\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/provicechancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Pro-Vice-Chancellor(Saha-Upacharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-73\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/registrar\/\" class=\"elementor-sub-item\">Registrar (Karma-Sachiva)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-39971\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directorseirr\/\" class=\"elementor-sub-item\">Director of Studies, Educational Innovations and Rural Reconstruction<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-45734\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directorccreladhyrb\/\" class=\"elementor-sub-item\">Director, Culture &#038; Cultural Relations and Adhyaksha,Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-71\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directors_principals\/\" class=\"elementor-sub-item\">Directors &#038; Principals<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-75\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/financeofficer\/\" class=\"elementor-sub-item\">Finance Officer<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35963\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/librarian\/\" class=\"elementor-sub-item\">Librarian<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-72\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/proctor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Proctor<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-76\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/deanofstudentswelfare\/\" class=\"elementor-sub-item\">Dean of Students Welfare<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-77\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/advisorforeignstudent\/\" class=\"elementor-sub-item\">Advisor to Foreign Student<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-78\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/universityofficers\/\" class=\"elementor-sub-item\">University Officers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-79\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/libraryofficers\/\" class=\"elementor-sub-item\">Library Officers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-80\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/organogram\/\" class=\"elementor-sub-item\">ORGANOGRAM<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-81\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/chiefvigilanceofficer\/\" class=\"elementor-sub-item\">Chief Vigilance Officer<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-84\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/iqac\/index.html\" class=\"elementor-sub-item\">IQAC\/ NIRF<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-86\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/CoordinatorAdmissions.html\" class=\"elementor-sub-item\">Coordinator, Admissions<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-87\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Statutory Bodies<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-16996\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/samsadcourt\/\" class=\"elementor-sub-item\">Samsad<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17019\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/karma_samiti\/\" class=\"elementor-sub-item\">Karma Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17033\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/artha_samiti\/\" class=\"elementor-sub-item\">Artha Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17041\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-samiti-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Siksha Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17052\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/building_campus_committee\/\" class=\"elementor-sub-item\">Building Campus Committee<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17068\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/central_admission_committee\/\" class=\"elementor-sub-item\">Central Admission Committee<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17078\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research_board\/\" class=\"elementor-sub-item\">Research Board<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17086\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internal-complaints-committee-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Internal Complaints Committee<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-88\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/professorsemeritus\/\" class=\"elementor-sub-item\">Professors Emeritus<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-89\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/former_vice_chancellors\/\" class=\"elementor-sub-item\">Former Vice-Chancellors<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-91\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/olic\/\" class=\"elementor-sub-item\">OLIC<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-95\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/iqac\/\" class=\"elementor-item\">IQAC \/ NIRF<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-5250\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internship-2\/\" class=\"elementor-item\">Internship<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1003\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Services &#038; Facilities<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1014\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/computing_learning\/\" class=\"elementor-sub-item\">Computing &#038; Learning<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1016\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/placementcell\/\" class=\"elementor-sub-item\">Placement Cell<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1018\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sportsboard\/\" class=\"elementor-sub-item\">Sports Board<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18872\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/other-services\/\" class=\"elementor-sub-item\">Swimming Pool<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18878\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sexual-harassment-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Steps against Sexual Harassment<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1023\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/informationforstudents\/\" class=\"elementor-sub-item\">Information for Students<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1025\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/pm\/\" class=\"elementor-sub-item\">Hospital<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1028\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/studentwelfare\/\" class=\"elementor-sub-item\">Student Welfare<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1030\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/proctor\/\" class=\"elementor-sub-item\">Proctor\u2019s Office<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1032\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/guesthouse\/\" class=\"elementor-sub-item\">Guest House<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1034\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/museums\/\" class=\"elementor-sub-item\">Museums<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-8759\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/watch-and-ward\/\" class=\"elementor-sub-item\">Watch &#038; Ward<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1020\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/cafeteria\/\" class=\"elementor-sub-item\">Cafeteria<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18880\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/university-bus-timetable\/\" class=\"elementor-sub-item\">University Bus Timetable<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18879\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/emergency-contact-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Emergency Contact Numbers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-54353\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/file\/Internet%20ID%20new.pdf\" class=\"elementor-sub-item\">Internet<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-128\"><a href=\"https:\/\/vblibrarynetwork.in\/\" class=\"elementor-item\">Library<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-129\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/green-initiative\/\" class=\"elementor-item\">Green Initiative\/Sustainable Development<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-898\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">University Special Events<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1261\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-janamotshav-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Rabindra Janamotshav<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1263\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/borsho-sesh\/\" class=\"elementor-sub-item\">Borsho Sesh<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1265\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/borsho-boron\/\" class=\"elementor-sub-item\">Borsho Boron<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23770\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/yoga-day\/\" class=\"elementor-sub-item\">International Yoga Day<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23762\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/baishe-srabon\/\" class=\"elementor-sub-item\">Baishe Srabon<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23765\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/briksharopan\/\" class=\"elementor-sub-item\">Briksharopan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23769\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/halakarshan\/\" class=\"elementor-sub-item\">Halakarshan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17120\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-saptaha\/\" class=\"elementor-sub-item\">Rabindra Saptaha<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23774\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/independence-day\/\" class=\"elementor-sub-item\">Independence Day<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56688\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/gandhipunya\/\" class=\"elementor-sub-item\">Gandhi Punya<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23775\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/barshamangal\/\" class=\"elementor-sub-item\">Barshamangal<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18755\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/other-events\/\" class=\"elementor-sub-item\">Other Events<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-879\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">More<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-881\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.edu.in\/endowment\/index.php\/settings\/app\" class=\"elementor-sub-item\">Endowment to Visva-Bharati<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-882\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/newini\/\" class=\"elementor-sub-item\">New initiatives taken by present Vice-Chancellor<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-897\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/uniqueness\/\" class=\"elementor-sub-item\">Uniqueness<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17619\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visitorsdiary\/\" class=\"elementor-sub-item\">Visitors Diary<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-900\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Domain Club<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1267\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/scholars-club-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">Scholars&#8217; Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1271\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/film-photography-club\/\" class=\"elementor-sub-item\">Film &#038; Photography Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1277\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/movie-club\/\" class=\"elementor-sub-item\">Movie club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1275\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/mediaclub.html\" class=\"elementor-sub-item\">Media club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1269\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/musicperfomanceclub\/\" class=\"elementor-sub-item\">Music &#038; Performance Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-19055\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/design-tinkering-club\/\" class=\"elementor-sub-item\">Design Tinkering Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1273\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/drama-club\/\" class=\"elementor-sub-item\">Drama club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-19227\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/pc\/\" class=\"elementor-sub-item\">Poetry Club<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-908\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/photo\/\" class=\"elementor-sub-item\">Events \/ Photo Gallery<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18825\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-profile\/\" class=\"elementor-sub-item\">Academic Profile<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-24524\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-activities\/\" class=\"elementor-sub-item\">Academic Activities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18826\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/administrative-profile\/\" class=\"elementor-sub-item\">Administrative Profile<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-22494\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rti\/\" class=\"elementor-sub-item\">RTI<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18828\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/students-and-alumni-activities\/\" class=\"elementor-sub-item\">Student&#8217;s and Alumni Activities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-43248\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Publications<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-125\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">Print Publications<\/a>\n\t\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20747\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/journals\/\" class=\"elementor-sub-item\">Journals<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20749\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research-publications\/\" class=\"elementor-sub-item\">Research Publication<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20750\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/gvvbpub\/\" class=\"elementor-sub-item\">Granthana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20754\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rbpub\/\" class=\"elementor-sub-item\">Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<\/ul>\n<\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-114\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\">E-Publications<\/a>\n\t\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20739\"><a href=\"https:\/\/sites.google.com\/view\/jatika\" class=\"elementor-sub-item\">E-Magazines<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20745\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/e-newsletter\/\" class=\"elementor-sub-item\">E-Newsletter<\/a><\/li>\n\t\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-99\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/music-board\/\" class=\"elementor-sub-item\">Music Board<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-901\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/naac_self_study_report\/\" class=\"elementor-sub-item\">NAAC Self Study Report<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-902\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/covid19-initiatives\/\" class=\"elementor-sub-item\">COVID-19 Initiatives<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-903\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vb-videos\/\" class=\"elementor-sub-item\">VB-Videos<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-904\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/samarth-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">SAMARTH<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-905\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/nirf-2\/\" class=\"elementor-sub-item\">NIRF<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-90\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/students-grievance-redressal-committee\/\" class=\"elementor-sub-item\">Students Grievance Redressal Committee (SGRC)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-907\"><a href=\"http:\/\/www.nad.gov.in\/\" class=\"elementor-sub-item\">National Academic Depository<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-910\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.ac.in\/index.php\/pgportal\/grievance-public\/public\" class=\"elementor-sub-item\">Grievance Redressal<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-911\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/annualreportsaccounts\/\" class=\"elementor-sub-item\">Annual Reports &#038; Accounts<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-912\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/publicselfdisclosure\/\" class=\"elementor-sub-item\">Public Self Disclosure<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-913\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/reservationroster\/\" class=\"elementor-sub-item\">Reservation Roster<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-915\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/ereceipt\/\" class=\"elementor-sub-item\">eReceipt<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-917\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\">Contact Us<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-928\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/emailidofofficials\/\" class=\"elementor-sub-item\">E-Mail ID of Officials<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-929\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/address\/\" class=\"elementor-sub-item\">Address<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56696\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/swm\/\" class=\"elementor-item\">Solid Waste Management (SWM)<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-57969\"><a href=\"https:\/\/vblibrarynetwork.in\/index.php\/services\/dss\" class=\"elementor-item\">Disability Support Services<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<nav class=\"elementor-nav-menu--dropdown elementor-nav-menu__container\" aria-hidden=\"true\">\n\t\t\t\t<ul id=\"menu-2-d65a2c1\" class=\"elementor-nav-menu\"><li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-home menu-item-13\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Home<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-14\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">About<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-15\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/mission_vision\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Mission &#038; Vision<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-31\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visva_bharati\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Visva Bharati<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-39\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/act_and_statues\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Acts and Statutes<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-32\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Tagore -The Founder<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-40\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/nobel_award\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Nobel Award<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-41\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/educational_ideas\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Educational Ideas<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-42\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/tagore_music\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Tagore&#8217;s Music<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-43\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/tagore_paintings\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Tagore&#8217;s Paintings<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-44\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/writings\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Writings<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-33\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/history_land_page\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">History<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/greatpersonalities\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Great Personalities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-36\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sriniketan\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Sriniketan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-37\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/santiniketan\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Santiniketan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18824\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/campus_map\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Campus Map<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-46\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Academics<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1108\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Institutes<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-45\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/bhasha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Bhasha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-47\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vidya-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Vidya Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-48\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Siksha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-49\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sangit-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Sangit Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-50\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/kala-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Kala Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-51\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vinaya-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Vinaya Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-54\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/psv\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Palli Samgathana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-57\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/psb\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Palli-Siksha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-58\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/patha-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Patha Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-59\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-satra\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Siksha-Satra<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-60\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/granthana-vibhaga\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Granthana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1111\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Centers<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1126\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/centreforbuddhiststudies\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Centre for Buddhist Studies<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1128\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/cfel\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Centre For Endangered Languages (CFEL)<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1135\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/akdasguptacentre\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">A K D Centre for P&#038;D<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1142\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/indiragandhicentre\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Indira Gandhi Centre<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1144\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/computer-centre\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Computer Centre<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1152\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/centreformathematicseducation\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">C. M. E.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1154\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-charcha\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Siksha-Charcha<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1157\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/agro-economic-research-centre\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">A. E. R. C.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1168\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rkvk\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">R. K. V. K.<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-8365\"><a target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/bangladesh-bhavana\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Bangladesh Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-36597\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/director-psns\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Director, PSNS<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1117\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/projects\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Projects<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1119\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/ordinances\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Ordinances<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1121\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic_calendar\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Academic Calendar<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-32885\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-collaborations\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Academic Collaborations<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-32886\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research-and-development-cell\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Research and Development Cell<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1001\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Admission<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1036\"><a href=\"https:\/\/vbadmission.in\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Admissions<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1038\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internationalstudents-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">International Students<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-62\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Examination<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35774\"><a href=\"http:\/\/vbu.ucanapply.com\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">VB U Can Apply<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35775\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.edu.in\/index.php\/site\/login\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Samarth Portal<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-63\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Administration<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-65\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visitor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Visitor (Paridarshaka)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-66\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/chancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Chancellor (Acharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-68\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rector\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Rector (Pradhana)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-69\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vicechancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Vice Chancellor (Upacharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-70\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/provicechancellor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Pro-Vice-Chancellor(Saha-Upacharya)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-73\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/registrar\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Registrar (Karma-Sachiva)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-39971\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directorseirr\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Director of Studies, Educational Innovations and Rural Reconstruction<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-45734\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directorccreladhyrb\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Director, Culture &#038; Cultural Relations and Adhyaksha,Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-71\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/directors_principals\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Directors &#038; Principals<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-75\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/financeofficer\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Finance Officer<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-35963\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/librarian\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Librarian<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-72\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/proctor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Proctor<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-76\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/deanofstudentswelfare\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Dean of Students Welfare<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-77\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/advisorforeignstudent\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Advisor to Foreign Student<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-78\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/universityofficers\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">University Officers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-79\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/libraryofficers\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Library Officers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-80\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/organogram\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">ORGANOGRAM<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-81\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/chiefvigilanceofficer\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Chief Vigilance Officer<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-84\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/iqac\/index.html\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">IQAC\/ NIRF<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-86\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/CoordinatorAdmissions.html\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Coordinator, Admissions<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-87\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Statutory Bodies<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-16996\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/samsadcourt\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Samsad<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17019\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/karma_samiti\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Karma Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17033\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/artha_samiti\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Artha Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17041\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/siksha-samiti-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Siksha Samiti<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17052\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/building_campus_committee\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Building Campus Committee<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17068\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/central_admission_committee\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Central Admission Committee<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17078\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research_board\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Research Board<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17086\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internal-complaints-committee-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Internal Complaints Committee<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-88\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/professorsemeritus\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Professors Emeritus<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-89\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/former_vice_chancellors\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Former Vice-Chancellors<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-91\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/olic\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">OLIC<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-95\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/iqac\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">IQAC \/ NIRF<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-5250\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/internship-2\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Internship<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1003\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Services &#038; Facilities<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1014\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/computing_learning\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Computing &#038; Learning<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1016\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/placementcell\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Placement Cell<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-1018\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sportsboard\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Sports Board<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18872\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/other-services\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Swimming Pool<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18878\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/sexual-harassment-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Steps against Sexual Harassment<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1023\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/informationforstudents\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Information for Students<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1025\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/pm\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Hospital<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1028\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/studentwelfare\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Student Welfare<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1030\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/proctor\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Proctor\u2019s Office<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1032\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/guesthouse\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Guest House<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1034\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/museums\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Museums<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-8759\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/watch-and-ward\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Watch &#038; Ward<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1020\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/cafeteria\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Cafeteria<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18880\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/university-bus-timetable\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">University Bus Timetable<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18879\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/emergency-contact-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Emergency Contact Numbers<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-54353\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/file\/Internet%20ID%20new.pdf\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Internet<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-128\"><a href=\"https:\/\/vblibrarynetwork.in\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Library<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-129\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/green-initiative\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Green Initiative\/Sustainable Development<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-898\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">University Special Events<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1261\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-janamotshav-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Rabindra Janamotshav<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1263\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/borsho-sesh\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Borsho Sesh<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1265\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/borsho-boron\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Borsho Boron<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23770\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/yoga-day\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">International Yoga Day<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23762\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/baishe-srabon\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Baishe Srabon<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23765\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/briksharopan\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Briksharopan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23769\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/halakarshan\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Halakarshan<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17120\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rabindra-saptaha\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Rabindra Saptaha<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23774\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/independence-day\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Independence Day<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56688\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/gandhipunya\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Gandhi Punya<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-23775\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/barshamangal\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Barshamangal<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18755\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/other-events\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Other Events<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-879\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">More<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-881\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.edu.in\/endowment\/index.php\/settings\/app\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Endowment to Visva-Bharati<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-882\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/newini\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">New initiatives taken by present Vice-Chancellor<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-897\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/uniqueness\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Uniqueness<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-17619\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/visitorsdiary\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Visitors Diary<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-900\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Domain Club<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1267\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/scholars-club-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Scholars&#8217; Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1271\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/film-photography-club\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Film &#038; Photography Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1277\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/movie-club\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Movie club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1275\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.ac.in\/mediaclub.html\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Media club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1269\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/musicperfomanceclub\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Music &#038; Performance Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-19055\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/design-tinkering-club\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Design Tinkering Club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-1273\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/drama-club\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Drama club<\/a><\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-post_type menu-item-object-page menu-item-19227\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/pc\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Poetry Club<\/a><\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-908\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/photo\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Events \/ Photo Gallery<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18825\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-profile\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Academic Profile<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-24524\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/academic-activities\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Academic Activities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18826\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/administrative-profile\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Administrative Profile<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-22494\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rti\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">RTI<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-18828\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/students-and-alumni-activities\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Student&#8217;s and Alumni Activities<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-43248\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Publications<\/a>\n\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-125\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Print Publications<\/a>\n\t\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20747\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/journals\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Journals<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20749\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/research-publications\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Research Publication<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20750\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/gvvbpub\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Granthana Vibhaga<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20754\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/rbpub\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Rabindra Bhavana<\/a><\/li>\n\t\t<\/ul>\n<\/li>\n\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-114\"><a href=\"#\" class=\"elementor-sub-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">E-Publications<\/a>\n\t\t<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20739\"><a href=\"https:\/\/sites.google.com\/view\/jatika\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">E-Magazines<\/a><\/li>\n\t\t\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-20745\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/e-newsletter\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">E-Newsletter<\/a><\/li>\n\t\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<\/ul>\n<\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-99\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/music-board\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Music Board<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-901\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/naac_self_study_report\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">NAAC Self Study Report<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-902\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/covid19-initiatives\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">COVID-19 Initiatives<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-903\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/vb-videos\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">VB-Videos<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-904\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/samarth-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">SAMARTH<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-905\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/nirf-2\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">NIRF<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-90\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/students-grievance-redressal-committee\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Students Grievance Redressal Committee (SGRC)<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-907\"><a href=\"http:\/\/www.nad.gov.in\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">National Academic Depository<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-910\"><a href=\"https:\/\/visvabharati.samarth.ac.in\/index.php\/pgportal\/grievance-public\/public\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Grievance Redressal<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-911\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/annualreportsaccounts\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Annual Reports &#038; Accounts<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-912\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/publicselfdisclosure\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Public Self Disclosure<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-913\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/reservationroster\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Reservation Roster<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-915\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/ereceipt\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">eReceipt<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-has-children menu-item-917\"><a href=\"#\" class=\"elementor-item elementor-item-anchor\" tabindex=\"-1\">Contact Us<\/a>\n<ul class=\"sub-menu elementor-nav-menu--dropdown\">\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-928\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/emailidofofficials\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">E-Mail ID of Officials<\/a><\/li>\n\t<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-929\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/address\/\" class=\"elementor-sub-item\" tabindex=\"-1\">Address<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-56696\"><a href=\"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/swm\/\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Solid Waste Management (SWM)<\/a><\/li>\n<li class=\"menu-item menu-item-type-custom menu-item-object-custom menu-item-57969\"><a href=\"https:\/\/vblibrarynetwork.in\/index.php\/services\/dss\" class=\"elementor-item\" tabindex=\"-1\">Disability Support Services<\/a><\/li>\n<\/ul>\t\t\t<\/nav>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1efadd4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"1efadd4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3389bba elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"3389bba\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f7111c elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"2f7111c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<!DOCTYPE html>\r\n<html>\r\n<body>\r\n    <p> <br>\r\n    <\/p>\r\n\r\n            <p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: center;\">&nbsp;<\/p>\r\n            <p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-family: Verdana; font-size: 18px;\">SANTINIKETAN<\/span><\/strong><\/p>\r\n            <p class=\"MsoNormal\" style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 15px;\"><span style=\"font-family: Verdana;\">\r\n\r\n\r\n            <p style=\"text-align:justify\"><span style=\"font-size:10.0pt;font-family:&quot;Verdana&quot;,&quot;sans-serif&quot;\">At Santiniketan the environment is always present in one\"s consciousness. It becomes a part of one\"s being here, more than anywhere else, which is why it grows on you and having lived here once it is difficult to forget. The Santiniketan environment has changed, grown and evolved with its community.<br\/>\r\n            <br \/>\r\n           \r\n            Santiniketan is situated at an elevation of 200 feet above sea-level giving it a slight bulge in an otherwise flat landscape. The ground slopes gradually to 100 feet above sea-level near the Ajay river about 3 miles to the south and the Kopai stream some 2 miles to the north. The southern boundary of Santiniketan merges into a vast plain of rice fields. On its northern fringes were the khoai lands with deeply indented gullies caused by erosion over denuded land. The District Gazetteer of Birbhum records that in pre-British days, Birbhum had an extensive forest cover. Progressive denundation of forests played havoc with the porous laterite soil. During the hot months, fierce dust storms scattered the loose soil far and wide. During the rains heavy erosion took place as after every downpour water rushed through undulating land creating gullies and gorges in its relentless march. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            In the middle of the 19th century, Maharshi Devendranath Tagore found solace and serenity in this barren land. He purchased the land and started the construction of a house rightaway. This house, named, Santiniketan, was built in the early 1860s; the name later came to denote the entire area. A beautiful garden was laid out on all sides of the house. The top-layer of gritty dry soil was removed and filled with rich soil brought from outside. Trees were planted for fruit and shade.<br \/>\r\n            Change in the environment had begun.<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            As a child, Rabindranath accompanied his father to Santiniketan and recalled, much later, in&nbsp; Reminiscences, Though I was yet a mere child my father did not place any restriction on my wanderings. In the hollows of the sandy soil the rain water had ploughed deep furrows, carving out miniature mountain ranges full of red gravel and pebbles of various shapes through which ran tiny streams, revealing the geography of Lilliput&hellip; I was never tired of roaming about among those miniature hills and dales in hopes of lighting on something never known before.<\/span><\/span><\/p>\r\n            <p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: 15px;\"><span style=\"font-family: Verdana;\"><br \/>\r\n            I was the Livingstone of this undiscovered land which looked as if seen through the wrong end of a telescope. Everything there, the dwarfed date palms, the scrubby wild plums and the stunted jambolans, was in keeping with the miniature mountain ranges, the little rivulet and the tiny fish I had discovered.<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            When, in 1901, Rabindranath started his Brahmacharyasrama, he found the asrama &quot;flanked on the south by a sal avenue and an entrance gate covered by a canopy of Madhavi creepers. To the east was an orchard of mango trees. Towards the west were a few palmyra palm, jamun, casuarina and, here and there, some coconut palms. Standing on the north-western outskirt of the old asrama were the two ancient Chhatim trees.&quot; Rabindranath&quot;s choice of Santiniketan for his school was definitely because of its environment. In &quot;My School&quot;, he has written:<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            &quot;I selected a beautiful place, far away from the contamination of town life, for I myself, in my young days, was brought up in that town in the heart of India, Calcutta, and all the time I had a sort of homesickness for some distant lane somewhere, where my heart, my soul, could have its true emancipation... I knew that the mind had its hunger for the ministrations of nature, mother-nature, and so I selected this spot where the sky is unobstructed to the verge of the horizon. There the mind could have its fearless freedom to create its own dreams and the seasons could come with all their colours and movements and beauty into the very heart of the human dwelling.&quot;<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            The celebration of seasons was always a feature in the asrama. These festivals came to be associated with the special culture of this institution and the introduction of traditional Indian forms and rituals in organising these festivals, including the decoration of the site, use of flowers, alpana, chanting of Vedic hymns and blowing of conch-shells gave them a new dimension, aesthetically attractive, intrinsically Indian yet totally secular. Rabindranath felt, it was necessary that an affinity be built between the students&quot; minds and the flora and fauna of the asrama.<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            It was always the objective in Santiniketan that learning would be a part of life&quot;s natural growth. The first step towards this objective was to establish in the child a sense of oneness with nature. A child has to be aware of his surroundings - the trees, birds and animals around him. The mind is deprived if one is indifferent to the world outside. Rabindranath said we concentrate on learning from books and neglect the knowledge that is freely available on all sides.<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            From the beginning, he wanted his students to be aware of their environment, be in communication with it, probe it, make experiments and collect data and specimens. And to guide them he wanted teachers who could go beyond book-learning, who were seekers themselves and who would find joy in the process of learning. In this context one might mention Tejeschandra Sen, who along with Jagadananda Roy, was one of the pioneering teachers of Nature Study in India. They were able to instill in children a love for and curiosity about the natural world. Lord Haldane, visiting Santiniketan in 1954 was much impressed with Tejeschandra&quot; s method of teaching. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            In the mid-fifties, to prevent further erosion by the khoai, soil embankments were raised which thereby created little lakes of moderate size. The bunding of the Mayurakshi river some distance on the north-west brought Santiniketan a branch of an irrigation canal which forms its northern boundary. Thus started, the greening of khoai brought about significant changes in the environment. An extensive forest has been created where deer graze.<br \/>\r\n            <br \/>\r\n            However, Santiniketan today is a veritable botanists&quot; paradise. Plants, trees, creepers and orchids from various parts of India and abroad have been made to flourish in this once semi-desert. Rabindranath himself took a deep interest in planting trees. He introduced the Vriksharopana, or tree-planting ceremony in 1928, popularising the concept. His son, Rathindranath, was a horticulturist by training and introduced a number of new trees and plants into Santiniketan. Fortunately, the Santiniketan community in general shares this interest in trees and gardening. The seasons are clearly marked in Santiniketan; one knows the end of one season and the beginning of the other with the sights and smell of blossoms in bloom. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            One cannot write of the Santiniketan environment without mentioning Ramkinkar Baiz. His outdoor sculpture is a part of our environment, not meant to be exhibited in museums. Children grow up with them, treating them as much a part of the environment as the trees and sky. Made of locally available material, these sculptural pieces depict life in and around Santiniketan. The Santhal Family or the Call of the Mill are so integral to Santiniketan that they do not evoke the same emotions when seen in its bronze cast in the capital of India! When Sujata was placed in Sangit Bhavana by Ramkinkar, walking towards the Buddha, Nandalal Bose planted eucalyptus trees around it to accentuate its height and blend it in a natural scene. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            In the paintings of Nandalal Bose and Binodebihari Mukhopadhyay, the Santiniketan landscape has been captured for posterity. Surendranath Kar, Nandalal Bose and Rathindranath Tagore were acutely aware of the environment and took great pains to design buildings and houses that would merge with its surroundings. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            However, although the outskirts have developed and altered, the main campus or core area of the asrama has undergone comparatively lesser change and retains the quiet, picturesque, sylvan atmosphere that gave Santiniketan its distinctive charm. <br \/>\r\n            <br \/>\r\n            The same joyous atmosphere is evident and the children look as happy and free as ever. Classes even to this day are held under the trees. The first day of rains is still celebrated with an outing, barefoot and sans umbrellas. The spirit of Rabindranath lives on in Santiniketan; one needs to be conscious of it and tread gently, lest one should disturb it.<\/span><\/span><\/p>\r\n\r\n\r\n           <p class=\"MsoNormal\">&nbsp;<\/p>\r\n           \r\n            <p>&nbsp;<\/p>\r\n            <h3 style=\"text-align: center;\" class=\"H3_hdng3\">&nbsp;<\/h3>\r\n  \r\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b300896 elementor-widget elementor-widget-spacer\" data-id=\"b300896\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"spacer.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-spacer\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-spacer-inner\"><\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; SANTINIKETAN At Santiniketan the environment is always present in one&#8221;s consciousness. It becomes a part of one&#8221;s being here, more than anywhere else, which is why it grows on you and having lived here once it is difficult to forget. The Santiniketan environment has changed, grown and evolved with its community. Santiniketan is situated [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"give_campaign_id":0,"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"class_list":["post-15855","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"campaignId":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15855"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15855\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22180,"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15855\/revisions\/22180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.visvabharati.ac.in\/home\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}